Мултиплиот миелом (познат уште и како плазмоцитом) е прогресивна малигна хематолошка болест (болест на крвта). Тоа е малигна болест на плазма клетките. Плазма клетките се важен дел од имунолошкиот систем. Тие создаваат имуноглобулини (антитела) и помагаат во борбата на организмот против инфекциите и болестите.

Мултиплиот миелом се карактеризира со изразито зголемен број на абнормални плазма клетки во коскената срцевина (миеломски клетки) и со зголемено создавање на протеини, т.н. моноклонални имуноглобулини (IgG, IgA, IgD, или IgE) или Bence-Jones-ови протеини (слободни моноклонални κ и λ лесни ланци). Вообичаената клиничка слика на мултипниот миелом се манифестира со: анемија, зголемена подложност на инфекции поради намаленото стварање на нормални имуноглобулини, промени во коските во смисол на нивна разретченост или уништување на коскената структура, кои можат да доведат до појава на скршеници на зафатените коски. Обично промените се наоѓаат истовремено во коските на карлицата, на прешлените, ребрата и коските на главата. Бидејќи зафаќа повеќе коски, миеломот се нарекува мултипли миелом.

Како последица на разградувањето на коските, може да доведе до зголемена концентрација на калциум во крвта (хиперкалциемија), која заедно со делувањето на ненормалите и нефункционални протеини, предизвикува оштетување на бубезите.
Абнормалните миеломски клетки се сите исти, идентични, бидејќи потекнуваат само од една клетка, во која настанала промена која ги трансформирала во малигни клетки. Тие поради тоа ствараат големи количини на ист протеин односно имуноглобулин, кој го нарекуваме моноклонален (M) протеин или парапротеин. Иако специфичниот M протеин се разликува од пациент до пациент, кај еден ист пациент тој е секогаш ист, идентичен. Кога ќе се направи испитување на периферната крв или на урината, наречено електрофореза, овој М протеин секогаш се јавува како пик (врв).
За разлика од нормалниот имуноглобулин, телото нема корист од овој абнормален M протеин. Напротив, тој го потиснува стварањето на нормалниот, функционален имуноглобулин, па така нивоата на нормалните имуноглобулини во организмот се намалени кај пациентите со мултипли миелом. Абнормалните М протеини се нефункционални.

Иако овој процес не е до крај разјаснет, се чини дека нормалниот функционален имуноглобулин, кој го ствараат постоечките нормални плазма клетки побрзо се распаѓа кај пациентите со миелом, отколку кај здравите лица.
Мултиплиот миелом е втор најчест тип на крвна малигна болест, по туморот на лимфните јазли т.н. не-Хочкин лимфом. Мултипниот миелом учествува со околу 1% од сите малигни заболувања и со 2% од сите случаи на смрт од рак. Честотата на мултипниот миелом е околу 3 – 4 нови случаи на 100.000 лица годишно.

Кај кои лица се јавува?

Дијагнозата обично се поставува на возраст од 50 до 70 години, ретко се јавува под 40 годишна возраст.
Точната причина за настанувањето на мултиплиот миелот не е позната, но се знае дека инциденцата расте со возраста. Просечната возраст на пациентите за време на поставувањето на дијагнозата е околу 68 години. 99% од сите мултипли миеломи се дијагностицираат кај лицата над 40 години. Повеќе од 50% случаи на мултипли миелом се јавуваат кај лица со возраст над 71 година од живот.
Болеста почесто се јавува кај мажите во однос на жените, а причините за тоа не се познати.